Gradenteken
Gradenteken ° kopiëren en typen
Tik op het gradenteken ° – en het is gekopieerd. Het gradenteken ° voor temperaturen en hoeken, met graden Celsius °C en graden Fahrenheit °F (ook als los teken ℃ en ℉), het minuutteken ′, het secondeteken ″ en hoektekens zoals ∠ – tik erop en je hebt het gekopieerd. Daaronder lees je hoe je ° typt op je toetsenbord, Mac en telefoon, en wanneer er een spatie voor hoort.
Gradenteken typen: toetsenbord, Word, Mac en telefoon
Kies je in Windows Nederlands (Nederland) als taal, dan staat het toetsenbord standaard op US-International. Daarmee typ je ° met AltGr + Shift + ; – AltGr is de rechter Alt-toets, de ; zit rechts naast de L. Een numeriek toetsenblok heb je daarvoor niet nodig, dus het werkt ook op een laptop.
Met Nederlands (België) als taal kiest Windows standaard de Belgische AZERTY-indeling. Daar heeft ° een eigen toets: Shift + de toets met ), rechts naast de 0. Op een Mac met de indeling Belgisch is het dezelfde toets.
Voor ℃ en ℉ is er geen eigen toets: typ ° en daarna C of F, of kopieer het losse teken hierboven. In Word worden 2103 en 2109, telkens gevolgd door Alt + X, de losse tekens ℃ en ℉.
- Het snelst: tik hierboven op °, wacht op de melding ‘° gekopieerd’ en plak het – zonder sneltoets.
- Windows met US-International (standaard bij Nederlands): AltGr + Shift + ; – de toets rechts naast de L.
- Windows met numeriek toetsenblok: houd Alt ingedrukt en typ 0176 op het numerieke toetsenblok; Num Lock moet aanstaan. Op een laptop zonder numeriek toetsenblok werkt dit niet.
- Belgisch AZERTY-toetsenbord (Windows en Mac): Shift + de toets met ), rechts naast de 0.
- Word op Windows: typ 00B0 en druk direct daarna op Alt + X – Word maakt er ° van. Staat er direct een cijfer of letter voor (zoals bij 90°), selecteer dan eerst alleen de code 00B0.
- Excel: Alt + 0176 werkt hier ook. Zonder numeriek toetsenblok kies je op het tabblad Invoegen de optie Symbool, zoek je ° op en dubbelklik je erop.
- Mac met de indeling U.S. of Nederlands: Option + Shift + 8. Anders open je met ‘Wijzig’ > ‘Emoji's en symbolen’ (of Fn- of wereldbol-toets + E) de tekenweergave, zoek je het teken op en klik je erop.
- Chromebook met Engels (VS) met internationaal toetsenbord: AltGr + Shift + ;. Anders opent Zoeken + Shift + spatiebalk de kiezer voor emoji's en symbolen.
- iPhone: tik op 123, houd de 0 ingedrukt en kies °. Dat werkt in elke app, ook in WhatsApp.
- Android: waar ° staat, hangt af van je toetsenbord-app – het makkelijkst kopieer je het hier.
Graden Celsius: °C uit twee tekens of ℃ als één teken?
Voor graden Celsius bestaan twee schrijfwijzen. °C bestaat uit twee tekens: het gradenteken ° (U+00B0) en de letter C. ℃ (U+2103) is één los teken; de Unicode-standaard raadt voor gewone tekst toch ° plus C aan. Voor °F en ℉ (U+2109) geldt hetzelfde.
Tussen ° en C komt geen spatie. Tussen het getal en °C staat volgens de ISO-norm en de SI-brochure wel een spatie: 20 °C, niet 20° C. Taaladvies.net schrijft dat die regel vooral voor technische teksten geldt en dat de spatie in gewone teksten meestal wegblijft: 20°C. Onze Taal adviseert de spatie wel: 14 °C. In een samenstelling komt er geen spatie: de 37°C-grens.
Kelvin schrijf je zonder gradenteken: 300 K. Het aparte kelvinteken K (U+212A) is volgens Unicode gelijkwaardig aan de letter K, en die gebruik je in gewone tekst.
Hoeken, koorts en coördinaten: °, ′ en ″
Staat het gradenteken alleen, zonder C of F, dan schrijf je het direct achter het getal, zonder spatie: een hoek van 90°, 52° noorderbreedte. Ook bij koorts of het weer zonder C komt er geen spatie: 39° koorts, 5° onder nul.
Een graad heeft 60 boogminuten, een boogminuut 60 boogseconden: 1° = 60′ en 1′ = 60″. Ook ′ en ″ staan direct achter het getal, zoals in 52° 22′ 12″. Volgens de SI-brochure zijn °, ′ en ″ de enige eenheidssymbolen zonder spatie ervoor.
′ (U+2032) en ″ (U+2033) heten in Unicode prime en double prime en staan ook voor voet en inch (5′ 10″). De apostrof ' en het aanhalingsteken " op je toetsenbord zijn andere tekens.
Het teken ∠ staat voor de hoek zelf. ∟ en ⊾ markeren een rechte hoek (90°), ⟂ betekent ‘loodrecht op’, ∥ ‘evenwijdig aan’; voor ‘niet evenwijdig aan’ staat hierboven een eigen teken. Sommige van deze tekens ontbreken in bepaalde lettertypen – kijk na het plakken even of ze goed staan.
Unicode, HTML en LaTeX
De codes voor webpagina's, programma's en formules. In HTML werken de benoemde code (°) en de numerieke (°) hetzelfde.
In LaTeX schrijf je een hoek in de wiskundemodus als 90^\circ; in lopende tekst geven \textdegree het gradenteken en \textcelsius het °C. Met het pakket siunitx zet \ang{90} een hoek en \qty{21}{\degreeCelsius} een temperatuur.
| Teken | Naam | Unicode en HTML |
|---|---|---|
| ° | Gradenteken | U+00B0, ° of ° |
| ℃ | Graden Celsius | U+2103, ℃ |
| ℉ | Graden Fahrenheit | U+2109, ℉ |
| ′ | Minuutteken | U+2032, ′ of ′ |
| ″ | Secondeteken | U+2033, ″ of ″ |
| ∠ | Hoek | U+2220, ∠ of ∠ |
Gradenteken of niet? °, º, ˚ en ∘ uit elkaar houden
Vier tekens lijken bijna hetzelfde, maar betekenen iets anders. Voor temperaturen en hoeken is alleen het gradenteken ° (U+00B0) goed.
Rangtelwoorden schrijf je in het Nederlands niet met een gradenteken: 1e of 1ste, niet 1°. Zo staat het op Taaladvies.net.
| Teken | Gebruik |
|---|---|
| ° U+00B0 | Gradenteken: temperaturen en hoeken, 20 °C en 90° |
| º U+00BA | Ordinaalteken: rangtelwoorden in het Spaans, 1º |
| ˚ U+02DA | Ring: los accent, zoals boven de å |
| ∘ U+2218 | Ringoperator: samenstelling van functies, g ∘ f |
Wat betekent het gradenteken?
Het gradenteken ° staat voor de eenheid graad: bij temperaturen samen met de letter van de schaal (°C voor graden Celsius, °F voor graden Fahrenheit), bij hoeken alleen (een rechte hoek is 90°) en bij aardrijkskundige breedte en lengte (52° noorderbreedte). Microsoft noemt het ook gradensymbool.
Voluit schrijf je ‘20 graden Celsius’, afgekort ‘20 °C’ – in gewone teksten zie je ook ‘20°C’ zonder spatie.
Bronnen
- Unicode Consortium — Latin-1 Supplement (U+0080–U+00FF)
- Unicode Consortium — Letterlike Symbols (U+2100–U+214F)
- Unicode Consortium — General Punctuation (U+2000–U+206F)
- Unicode Consortium — Mathematical Operators (U+2200–U+22FF)
- Unicode Consortium — Spacing Modifier Letters (U+02B0–U+02FF)
- Unicode Consortium — Miscellaneous Mathematical Symbols-A (U+27C0–U+27EF)
- Unicode Consortium — Miscellaneous Mathematical Symbols-B (U+2980–U+29FF)
- Unicode Consortium — The Unicode Standard, hoofdstuk 22: Symbols
- BIPM — The International System of Units (SI Brochure), 9e editie
- Taaladvies.net — Gradenteken in temperatuuraanduidingen: spatie ervoor of niet?
- Taaladvies.net — 1°, 2°, 3° / 1ste, 2de, 3de / 1e, 2e, 3e
- Onze Taal — Gradenteken en andere tekens: spatie of niet?
- Vlaamse overheid, Team Taaladvies — Gradenteken (spatie)
- Microsoft Learn — Default input profiles (input locales) in Windows
- Microsoft Learn — United States-International Keyboard
- Microsoft Learn — Belgian (Period) Keyboard
- Unicode CLDR — toetsenbordgegevens (Windows, macOS, ChromeOS)
- Microsoft Ondersteuning — Gradensymbool invoegen
- Microsoft Ondersteuning — ASCII- of Unicode-tekencodes invoegen in Word
- Microsoft Ondersteuning — ASCII of Unicode met Latijnse symbolen of tekens invoegen
- Microsoft Ondersteuning — Een symbool invoegen
- Apple Support — Emoji's en symbolen gebruiken op de Mac
- Apple Support — Met het schermtoetsenbord typen op de iPhone
- Chromebook Help — Toetsenbordtaal en speciale tekens kiezen
- Chromebook Help — Emoji's, symbolen, emoticons en gifjes vinden
- WHATWG — HTML: Named character references
- The LaTeX Project — LaTeX2e-broncode, fontdef.dtx (wiskundesymbolen)
- The LaTeX Project — LaTeX2e-broncode, lttextcomp.dtx (tekstsymbolen)
- CTAN — siunitx (LaTeX-pakket voor eenheden)
Veelgestelde vragen
Hoe typ je een gradenteken op het toetsenbord?
Met US-International, de standaardindeling van Windows bij de taal Nederlands: AltGr + Shift + ; (de toets rechts naast de L). Op een Belgisch AZERTY-toetsenbord: Shift + de toets met ), rechts naast de 0. Heb je een numeriek toetsenblok, dan werkt ook Alt + 0176 – of je kopieert het teken hier.
Welke Alt-code geeft het gradenteken?
Alt + 0176: houd Alt ingedrukt en typ de cijfers op het numerieke toetsenblok, met Num Lock aan. In Word kun je ook 00B0 typen en direct daarna op Alt + X drukken.
Hoe typ je een gradenteken op een laptop zonder numeriek toetsenblok?
Dan werkt Alt + 0176 niet. Met US-International typ je AltGr + Shift + ;, op een Belgisch AZERTY-toetsenbord Shift + de toets met ). Of je kopieert ° hier.
Hoe typ je het gradenteken op een Mac of MacBook?
Met de indeling U.S. of Nederlands: Option + Shift + 8. Met de indeling Belgisch: Shift + de toets met ), rechts naast de 0. Anders kies je ‘Wijzig’ > ‘Emoji's en symbolen’ (of druk je op Fn- of wereldbol-toets + E), zoek je het teken op en klik je erop.
Hoe typ je het gradenteken op een iPhone of in WhatsApp?
Tik op 123, houd de 0 ingedrukt en kies °. Dat werkt in elke app, dus ook in WhatsApp. Op Android hangt de plek af van je toetsenbord-app; het makkelijkst kopieer je het teken hier.
Hoe typ je het gradenteken in Word en Excel?
In Word typ je 00B0 en druk je direct daarna op Alt + X. In Excel werkt Alt + 0176 op het numerieke toetsenblok, of je kiest op het tabblad Invoegen de optie Symbool en dubbelklikt op °.
Hoe typ je het gradenteken op een Chromebook?
Met de indeling Engels (VS) met internationaal toetsenbord: AltGr + Shift + ;. Anders opent Zoeken + Shift + spatiebalk (of rechtsklikken in een tekstveld) de kiezer voor emoji's en symbolen. Kopiëren kan ook: tik hierboven op °.
Schrijf je 20 °C of 20°C?
Volgens de ISO-norm en de SI-brochure 20 °C: een spatie tussen getal en °C, geen spatie tussen ° en C. Taaladvies.net zegt dat die spatie vooral in technische teksten hoort; in gewone teksten blijft ze meestal weg. Bij een hoek of een temperatuur zonder C komt er geen spatie: 90°, 39° koorts.
Schrijf je graden Celsius met twee tekens (° + C) of met één (℃)?
In gewone tekst °C, dus gradenteken plus C – die schrijfwijze raadt ook de Unicode-standaard aan. ℃ is een apart teken (U+2103) dat er per lettertype iets anders kan uitzien dan de rest van de tekst. Je kunt ze allebei hierboven kopiëren.
Wat is het verschil tussen ° en º?
° (U+00B0) is het gradenteken voor temperaturen en hoeken. º (U+00BA) is een ordinaalteken dat in het Spaans achter rangtelwoorden staat (1º). Ze lijken erg op elkaar; voor 20 °C of 90° is ° altijd het goede teken.
Welke tekens gebruik je voor boogminuten en boogseconden?
De boogminuut schrijf je met ′ (U+2032), de boogseconde met ″ (U+2033), bijvoorbeeld 52° 22′ 12″. Een graad heeft 60 minuten, een minuut 60 seconden. De apostrof ' en het aanhalingsteken " zijn andere tekens.
Schrijf je kelvin met een gradenteken?
Nee. Kelvin heeft het eenheidssymbool K zonder gradenteken: 300 K. In gewone tekst gebruik je gewoon de letter K; het aparte kelvinteken (U+212A) is volgens Unicode daaraan gelijkwaardig.